Met opgenomen steken kun je een halsboord, knoopbies, rand of kraag direct aan het breiwerk breien. De methode hier vormt nieuwe steken door werkdraad door de rand te halen. De insteekplaats en het aantal steken moeten bij de afgewerkte rand passen.
Drie steken per vier toeren is een mogelijk uitgangspunt langs een zijkant in tricotsteek, geen algemene regel. Volg eerst de constructie en het aantal uit je patroon.
Steken opnemen of opnemen en breien
Bestaande randlussen op de naald zetten is iets anders dan nieuw garen door de rand halen. Patronen kunnen beide handelingen “steken opnemen” noemen. Controleer wat bedoeld wordt. Wachtende steken terug op de naald zetten of een gevallen steek ophalen zijn andere handelingen.
Hier neem je al recht breiend steken op, in de gebruikelijke rechtshandige breirichting:
- Houd de goede kant naar je toe en de op te nemen rand bovenaan. Begin waar het patroon aangeeft; begin op een proeflapje rechts en werk naar links. Draai het werk mee wanneer je een halslijn volgt.
- Houd de werkdraad achter het breiwerk en laat een draadeind over om weg te werken. Steek de rechternaald op de gekozen plek van voor naar achter helemaal door het breiwerk, zonder het garen te splijten.
- Sla de draad om zoals voor een rechte steek en trek een nieuwe lus naar voren. Laat die op de naald staan en houd het draadeind vast terwijl je de volgende steek maakt.
- Ga naar de volgende geplande plek en laat overgeslagen plekken onbewerkt. Laat de lussen op de volle dikte van de naald rusten; trek ze niet strak rond de punt.
Elke nieuwe lus telt als één steek. Bij de gebruikelijke westerse steekoriëntatie ligt het rechterbeen voor de naald. Andere breistijlen kunnen een andere stand geven. Brei door het leidende been zodat de steek opengaat zonder gekruiste benen, tenzij het patroon een gedraaide steek vraagt.
Langs een horizontale rand, opzet of afkanten
Bij een afkantrand in tricotsteek steek je door het midden van een volledige V vlak onder de afkantketting, helemaal door het breiwerk. Zo sluit de nieuwe steek aan op de steekkolom. Verwar die V niet met de zijwaartse schakels van de afkantketting of met het alleen optillen van twee draadjes op de naald.
Draai de opzetrand naar boven en zoek de volledige V’s zoals je ze in deze richting ziet, vlak binnen de opzet. Ze zijn een halve steek verschoven ten opzichte van de oorspronkelijke kolommen. Bij een plat stuk kan er één volledige V minder zijn; behandel de uiteinden volgens het patroon om het bedoelde aantal te bereiken. Tel dezelfde eindlus niet dubbel. Opzetmethoden verschillen, dus probeer de insteekplaats op een proeflapje.
Bij overeenkomstige stekenverhoudingen kan 1:1 passen: 80 afgekante steken leveren 80 nieuwe op. Een andere boordsteek of het voorgeschreven aantal kan vragen om plekken over te slaan. Onder bepaalde randdraden opnemen is ook een methode, maar geeft niet noodzakelijk dezelfde aansluiting.
Langs een verticale rand, zijkant van het breiwerk
Steek bij de gekozen toeren door het breiwerk tussen de buitenste steekkolom en de volgende. Eén kolom vormt een naadtoeslag aan de verkeerde kant. Dit is niet het optillen van een dwarsdraad voor de matrassteek.
Bereken de steken per lengtemaat van de nieuwe boord gedeeld door de toeren per dezelfde lengtemaat van het oorspronkelijke werk. Meet in de bedoelde afgewerkte toestand. Bij 20 steken per 10 cm in de boord en 28 toeren per 10 cm in het werk is dat 20/28 = 5/7 ≈ 0,714. Meet eerst je stekenverhouding.
Neem in elke groep van zeven randtoeren op bij positie 1, 2, 4, 5 en 7; sla 3 en 6 over. Vier groepen gebruiken 28 posities: 20 opgenomen en 8 overgeslagen. Drie per vier zou over dezelfde 28 toeren 21 steken geven. Zeven per tien is eveneens een andere benadering, niet automatisch nauwkeurig genoeg.
Langs een rand met afgehaalde kantsteken
Een kettingschakel vertegenwoordigt vaak twee toeren. Eén nieuwe steek onder beide draden van de schakel geeft dan maar één steek per twee toeren. Gebruik dit alleen als aantal en pasvorm kloppen; het samentrekken van boordsteek maakt te weinig steken niet juist. Heb je meer plekken nodig, neem dan op bij de toeren één steekkolom binnen de ketting, of volg de kantmethode uit het patroon. Forceer niet meerdere steken door één losse lus zonder het resultaat te testen.
Langs een ribbelsteekrand
Eén ribbel staat voor twee toeren. Je kunt tussen de ribbels door het werk steken, één steekkolom binnen de rand, en nieuw garen naar voren halen. Een andere methode is van onder naar boven onder het buitenste, naar beneden gebogen averechte boogje van elke ribbel insteken, zonder het garen te splijten, en de werkdraad door dat boogje halen. Gebruik binnen een deel steeds dezelfde insteekplaats.
Eén steek per ribbel betekent één per twee toeren en kan bij ribbelsteek passen. Controleer de randlengte en de stekenverhouding van de nieuwe boord; voeg niet automatisch na enkele ribbels een extra steek toe.
Verschillende randen vragen verschillende verhoudingen
Gebruik de echte stekenverhouding van de boordsteek, ribbelsteek of gerstekorrelsteek die je gaat breien. Boordsteek heeft in rust een andere breedte dan uitgerekt. Ribbelsteek en gerstekorrelsteek hebben geen universele 3-op-4-regel. Een i-cordrand volgt het eigen bevestigingsritme uit het patroon.
Ontbreekt het aantal, probeer de boord dan aan een proeflapje met het projectgaren. Brei genoeg om lengte, diepte en rek te beoordelen. Behandel alleen volgens de wasvoorschriften en beoordeel het werk droog en ontspannen. Blocken herstelt niet gegarandeerd een verkeerd aantal of een te strakke opnametoer.
Langs een gebogen rand, zoals een halslijn
Markeer horizontale, verticale en gevormde delen. Gebruik voor elk deel de passende methode. Volg langs diagonalen een gelijkmatige lijn binnen de afkanttrapjes, niet de grote gaten bij die trapjes. Gebruik de aantallen per deel uit het patroon of de echte diagonale lengte en de stekenverhouding van de boord. Er is geen vaste verhouding halverwege horizontaal en verticaal.
Reken elke hoek of gedeelde grens aan slechts één deel toe. Is een extra steek nodig tegen een gaatje, neem die dan op uit stevig breiwerk ernaast en tel hem mee in het totaal. Minder later volgens het patroon. Minderingen bij een V-hals en meerderingen bij een buitenhoek in latere toeren zijn afzonderlijke vormgeving; extra opgenomen steken vervangen die niet.
Waar steek je de naald in?
Eén kolom naadtoeslag past bij de methode voor de tricotzijkant hierboven. Door de kantsteek zelf opnemen kan minder dik worden, maar verandert de aansluiting. Afgehaalde steken, ribbelsteek, naden en gevormde randen kunnen andere insteekplaatsen vragen. Gebruik stevig breiwerk binnen een bestaande naadtoeslag, geen losse naaigarenlus. Bij een andere randstructuur mag je van methode wisselen.
Steken gelijkmatig verdelen
Zet markeerders tussen de opnameplekken, zodat eindpunten niet dubbel tellen. Even lange delen met dezelfde structuur kunnen evenveel steken krijgen.
Voor 100 steken over 140 randtoeren verdeel je de rand in vier delen van 35 toeren. Neem in elk deel 25 steken op door de 5-uit-7-volgorde vijf keer te herhalen. Per deel sla je 10 plekken over: totaal 100 opgenomen + 40 overgeslagen = 140 posities.
Voor 102 steken verdeel je symmetrisch 26 + 25 + 25 + 26. Gebruik in elk buitenste deel ook de eerder overgeslagen positie 17. Daar blijven telkens 9 overgeslagen plekken: totaal 102 + 38 = 140. De eerste en laatste positie zijn al inbegrepen en worden bij markeerders niet opnieuw toegevoegd.
Rondgebreide boordsteek van 1 recht, 1 averecht vraagt een even aantal; 2 recht, 2 averecht vraagt een veelvoud van 4. Heen en weer met 2 rechte steken aan beide uiteinden vraagt 2 recht, 2 averecht juist 4n + 2 steken vóór afzonderlijke kantsteken. Daar past 102 = 4 × 25 + 2. Met nog één kantsteek aan elk uiteinde wordt het totaal 104. Verwerk ze in de opnameverdeling of voeg ze toe zoals het patroon aangeeft. Controleer ook lengte en pasvorm.
Neem je 104 steken op uit dezelfde 140 posities, neem dan 26 per deel door positie 17 in alle vier delen te gebruiken: 104 opgenomen + 36 overgeslagen = 140.
Een haaknaald gebruiken
Steek de haaknaald op dezelfde gekozen plek door het werk, pak de werkdraad achter het breiwerk en haal een nieuwe lus naar voren. Zet die zonder draaien op de breinaald. Het gereedschap verandert aantal en ritme niet.
Opnemen met contrastgaren
Glad restgaren helpt om plaatsing en aantal te oefenen. Een andere dikte of elasticiteit bewijst niet dat de uiteindelijke boord goed past. Test die met het projectgaren en het bedoelde steekpatroon.
Veelgemaakte fouten
Golven of rimpels. Te veel steken kunnen de boord laten uitwaaieren; te weinig kunnen het werk samentrekken. Controleer ook draadspanning, insteekdiepte, stekenverhouding, vormgeving en de rek van het afkanten. Neem opnieuw op als aantal of verdeling verkeerd is. Andere naalden of latere minderingen verwijderen geen overschot dat al in de aansluiting zit.
Ongelijke verdeling. Controleer elk deel en spreid de overgeslagen plekken. Gelijke aantallen passen alleen als lengte en structuur dat rechtvaardigen.
Gaten bij hoeken. Vermijd losse randlussen en dubbel getelde hoeken. Een klein overgebleven gaatje kun je met een draadeind sluiten zonder de rand strak te trekken; zie de gids over naden. Voeg niet automatisch drie hoeksteken toe.
Gedraaide steken of een zichtbare richel. Controleer steekoriëntatie, de kant van het werk en de insteekplaats. Dieper insteken kan extra dikte geven en lost niet iedere oorzaak op. Werk draadjes weg zonder de rek te beperken en volg de wasvoorschriften.
Steken opnemen voor steeks
Een steek is een geplande knipopening in het breiwerk. Kies een beproefde methode voor het garen; gehaakte versteviging volstaat niet voor elk glad of niet-verviltend garen. Breng vereiste versteviging aan vóór het knippen. Een opgenomen bies vervangt die niet.
Neem op langs de aangegeven lijn aan de kledingzijde van de steektoeslag, niet vlak naast de knip of uit afgeknipte draadjes. De toeslag moet nog worden vastgezet of omsloten. Afhankelijk van de constructie neem je vóór of na het knippen op; volg die volgorde.
Veelgestelde vragen
Welke naalddikte gebruik je voor steken opnemen? Gebruik de boordnaald uit het patroon en controleer de stekenverhouding. Een dunnere naald of haaknaald kan helpen bij een dichte rand. Zet de lussen over op de werknaald zonder de opnametoer strak te trekken. Dunner is niet altijd netter.
Moet de goede kant naar je toe liggen bij opnemen? Ja, bij deze methode. Bij heen-en-weerbreien keer je daarna en volg je de instructie voor de toer aan de verkeerde kant. In het rond brei je zonder keren verder, tenzij anders aangegeven. Een toer aan de verkeerde kant betekent niet automatisch dat je alles averecht breit.
Hoeveel steken heb je nodig voor een knoopbies? Volg het patroon. Ontbreekt het aantal, vermenigvuldig de bedoelde bieslengte dan met de steken per lengtemaat van de bies. Controleer herhaling, eindpunten en bedoelde rek. Gebruik het toerenaantal van het oorspronkelijke werk om dat totaal te verdelen.
Waarom ziet mijn opnametoer er ongelijk uit vanaf de goede kant? Controleer insteekdiepte, verdeling en spanning van de lussen voordat je opnieuw begint. Een hoek of andere randstructuur kan een andere insteekplaats vragen.
Kun je lengte toevoegen langs een afgekante rand? Ja, maar het behouden afkanten geeft een richel en kan de rek beperken. Vanaf de afkantrand ga je normaal in de oorspronkelijke breirichting verder. Vanaf de opzetrand keer je die richting om en kunnen de kolommen een halve steek verschuiven. Probeer het eerst; de aansluiting is niet altijd onzichtbaar.
Mijn aantal klopt met het patroon, maar de rand golft. Waarom? De echte lengte, de stekenverhouding van de boord of de opnamespanning kan afwijken. Controleer die voordat je het aantal wijzigt. Geplande meerderingen of minderingen kunnen het totaal aan een latere herhaling aanpassen, maar garanderen geen vlakke aansluiting bij een ongeschikte opnameverhouding.
Techniekbronnen in het Engels: Purl Soho: steken opnemen en La Visch Designs: delen van een halslijn.