Een passende naad houdt de delen bij elkaar en laat het kledingstuk vallen zoals bedoeld. Sommige verbindingen gaan op in het breiwerk, andere vormen bewust een zichtbare richel. Kies de methode op basis van de randen, het steekpatroon en de benodigde rek.
Bij tricotsteek kan de matrassteek een bijna onzichtbare naad maken door horizontale draadjes een steek vanaf de rand op elk deel op te pakken en de delen naar elkaar toe te trekken, zodat de verbinding eruitziet als doorlopend breiwerk. Welke methode je gebruikt hangt af van de richting van de naad: verticale randen, horizontale randen, gevormde delen in openingen zoals mouwen, of levende steken die met maassteek worden verbonden.
Wil je ribbelsteek aan elkaar naaien of mouwen inzetten? Ga direct naar matrassteek bij ribbelsteek of mouwnaden en mouwen inzetten.
Naadmethodes vergeleken
| Methode | Richting | Zichtbaarheid | Beste voor |
|---|---|---|---|
| Matrassteek | Verticaal, toer naast toer | Bijna onzichtbaar | Zijnaden, mouwnaden |
| Horizontale matrassteek | Afkantrand tegen afkantrand | Lijkt op breiwerk | Afgekante schoudernaden |
| Afkanten met drie naalden | Levende steken tegen levende steken | Randje aan binnenkant | Stabiele schoudernaden |
| Maassteek, Kitchener stitch | Levende steken tegen levende steken | Bijna onzichtbaar | Sokkentenen, gemaasde verbindingen |
| Overhandse steek | Afhankelijk van de randen | Zichtbaar randje | Speelgoed, voering, verborgen naden |
| Stiksteek | Afhankelijk van de randen | Dikkere binnenkant | Tashengsels, dragende naden |
| Matrassteek voor ingezette mouw | Naalden- en stekenranden | Meestal verborgen | Ingezette mouwen, armsgaten |
De praktische regel voor truien: matrassteek voor verticale naden, horizontale matrassteek of afkanten met drie naalden voor veel schoudernaden, en maassteek wanneer het patroon een onzichtbare verbinding tussen levende steken wil. Overhandse steek, stiksteek en andere methodes hebben specifiekere taken.
Matrassteek, verticale naden
De matrassteek past bij zijnaden en de lange naad onder een mouw. Deze uitleg geldt voor tricot met gewoon gebreide kantsteken; ribbelsteek gebruikt andere lusjes. Met gelijkmatige spanning kan de verbinding op doorlopend breiwerk lijken.
Leg de delen naast elkaar met de goede kanten boven en de onderste hoeken op gelijke hoogte. Rijg geschikt garen door een stompe maasnaald en laat een uiteinde over om weg te werken. Steek door elke onderste hoek van achter naar voren, zodat de draad een acht vormt. Trek de hoeken voorzichtig naar elkaar toe.
Steek rechts van onder naar boven onder het dwarsdraadje tussen de eerste en tweede stekenkolom, daarna onder het overeenkomstige draadje links. Ga rechts terug naar het vorige uittredepunt en neem het volgende draadje erboven op. Wissel steeds van kant. Trek na enkele steken voorzichtig aan en strijk het werk op zijn ontspannen lengte. Verbind de laatste hoeken, controleer de spanning en werk beide uiteinden weg in de naadtoeslag aan de verkeerde kant.
Naadtoeslag: van elk deel vouwt één kantsteek naar binnen. In totaal vallen twee stekenkolommen dus binnen de naad en tellen ze niet mee in de zichtbare breedte. De steken worden ingesloten, niet weggeminderd. Volg de naadtoeslag van het patroon.
Bij hetzelfde aantal naalden en dezelfde naaldverhouding houdt één dwarsdraadje per kant de rijen gelijk. Twee draadjes per kant is ook een gebruikelijke variant. Bij verschillende aantallen naalden over dezelfde bedoelde lengte verdeel je het verschil tussen de markeringen.
Matrassteek bij ribbelsteek
Hier verbind je twee zijranden, met de ribbels dwars op de naad. Eén ribbel bestaat uit twee gebreide naalden. Deze methode geldt niet voor opzet- of afkantranden. Gebruik een stompe maasnaald en passend garen; verbind eerst de onderste hoeken zoals hierboven.
1. Leg de delen naast elkaar. Houd de kanten die straks aan de buitenkant zitten naar boven. Leg de opzetranden onderaan en zorg dat de ribbels op dezelfde hoogte liggen. Met een paar sluitbare stekenmarkeerders kun je de bijbehorende ribbels bij elkaar houden.
2. Zoek de lusjes aan de rand. Trek de rand voorzichtig een beetje open. Je ziet onderste U-vormige lusjes en bovenste boogjes als een omgekeerde U. Neem op het linkerdeel het buitenste onderste lusje op en op het rechterdeel het buitenste bovenste boogje. Helemaal aan de rand zit het onderste lusje vaak wat samengedrukt onder het duidelijker zichtbare bovenste boogje. Steek de naald van onder naar boven onder het lusje door, zonder het garen te splijten. Je werkt hier aan de uiterste rand, niet een hele steek naar binnen zoals bij tricotsteek.
3. Wissel links en rechts af. Begin bij de onderste ribbel en laat een draad over om af te hechten. Ga onder het onderste lusje links door, daarna onder het bovenste boogje van de bijpassende ribbel rechts. Werk op dezelfde manier verder in de volgende ribbel erboven. Neem aan elke kant steeds hetzelfde soort lusje op en laat de naaidraad voorlopig losjes liggen.
4. Trek de naad beetje bij beetje dicht. Trek na een paar steken voorzichtig aan de naaidraad tot de randen tegen elkaar liggen. Strijk het breiwerk glad: de ribbels moeten zonder plooien doorlopen en de naad moet met het breiwerk mee kunnen rekken. Is de rand in de lengte samengetrokken, maak dan de laatste steken losser en verdeel het garen opnieuw. Verbind de laatste hoeken en werk de draadeinden weg zodra de spanning gelijkmatig is.
Afgehaalde kantsteken kunnen er anders uitzien. Zoek de lusjes eerst op een proeflapje voordat je het kledingstuk in elkaar zet.
Bekijk ook de detailfoto’s van Nimble Needles en de uitleg van Purl Soho. Beide zijn in het Engels.
Omgekeerde tricotsteek en structuurpatronen
Bij averechte tricot ligt de averechte kant die zichtbaar moet blijven boven. Een gewone matrassteek vanaf de rechte steken zou de naadtoeslag aan de buitenkant leggen. Ga afwisselend onder een onderste U-vormig randlusje links en het bijbehorende bovenste boogje rechts. Werk verder langs de bij elkaar horende naalden en probeer randstructuur en spanning op een proeflapje.
Bekijk bij kabels en structuurpatronen de echte kantsteken. Een gewone tricotrand kun je zoals hierboven naaien. Afgehaalde, gevormde of in het patroon opgenomen randen vragen om de patroonmethode of een geteste aanpassing. Niet elke rand heeft dezelfde dwarsdraadjes.
Een halve steek naar binnen bij boordsteek
Kies de naad volgens het boordpatroon en de kantsteken. Eindigen beide randen met een rechte stekenkolom en moeten die twee kolommen samen één kolom vormen, dan kan een halve-steeknaad passen: ga afwisselend onder het buitenste been van elke rechte kantsteek-V en werk per naald verder. De overblijvende helften vormen samen één rechte kolom. De naad loopt binnen een rechte steek, niet tussen rechte en averechte kolommen. Andere randen kunnen een hele steek naadtoeslag vragen. Controleer patroon en rek op een proeflapje.
Horizontale naad tussen afgewerkte randen
Leg de afgekante tricotranden tegenover elkaar met de goede kanten boven. Verbind de beginhoeken en laat een draadeinde over. Naai in hele steken vlak onder de afkantrand: ga op één deel onder beide benen van een V. Steek op het andere deel in het midden van een V in en in het midden van de volgende uit, onder de aangrenzende steekbenen ertussen. Wissel van kant, ga terug naar het vorige uittredepunt en schuif één steek op. Maak de genaaide lusjes even groot als de gebreide steken, verbind de eindhoeken en werk de draad aan de verkeerde kant weg. De afkantranden vouwen naar binnen. Bij opzetranden moet je de uitlijning apart controleren; deze genaaide verbinding vraagt niet om levende steken. Purl Soho toont het naaldpad (in het Engels).
Afkanten met drie naalden, horizontale naden
Afkanten met drie naalden verbindt twee even grote groepen levende steken en kant ze tegelijk af. Het wordt vaak gebruikt voor schouders wanneer het patroon een ondersteunende naad voorschrijft.
Houd de naalden parallel met evenveel steken, de punten dezelfde kant op en de goede kanten tegen elkaar. Brei de eerste voorste en achterste steek samen recht met een derde naald, daarna het volgende paar. Haal de oudste steek op de derde naald over de nieuwste. Brei steeds een paar samen en haal de oudste erover tot één steek overblijft. Knip met een uiteinde om weg te werken, haal de draad door de laatste steek en werk hem weg.
De afkantrand vormt een richel aan de binnenkant en kan de schouder ondersteunen. De rek hangt af van garen en spanning; de schouder wordt er niet volledig onrekbaar door.
Beide randen moeten levende steken hebben. Zijn ze al afgekant, haal de afkantrand dan voorzichtig uit en zet de oorspronkelijke steken op naalden, of kies een genaaide naad. Nieuwe steken opnemen langs een afgewerkte rand geeft een andere constructie.
Voor een meer zichtbare variant kun je met de verkeerde kanten tegen elkaar afkanten. Het randje komt dan aan de goede kant en leest als een decoratieve ketting. Sommige pas- of schouderconstructies gebruiken dat bewust.
Maassteek, Kitchener stitch
Maassteek, in Engelstalige patronen vaak Kitchener stitch, is het bijna onzichtbare alternatief wanneer twee randen met levende steken worden verbonden. Je gebruikt het voor sokkentenen en soms voor schouders, halsranden of aangepaste truidelen waarbij het breiwerk zonder rand moet doorlopen.
Houd de twee naalden parallel, met de verkeerde kanten tegen elkaar, hetzelfde aantal levende tricotsteken op elke naald en de naaldpunten naar rechts. De steken staan ongedraaid op de naalden, met hun rechterbeen vóór de naald. Gebruik een lange draad uit de eerste achterste steek of een losse passende draad met een uiteinde om weg te werken. Rijg die door een stompe maasnaald. Ter voorbereiding steek je de maasnaald averecht in de eerste steek op de voorste naald en laat je die staan. Steek daarna recht in de eerste steek op de achterste naald en laat ook die staan. Zolang op elke naald minstens twee steken staan, herhaal je dit ritme van vier stappen: voorste naald recht af, voorste naald averecht op, achterste naald averecht af, achterste naald recht op. Wanneer op elke naald nog één steek staat, haal je de voorste steek recht af en de achterste steek averecht af. Houd elke gemaasde lus ongeveer even groot als de omliggende steken en verdeel daarna de spanning langs de verbinding voordat je het draadeinde wegwerkt.
Het mazen vormt één extra naald tricot. Houd de volgorde bij de hand en maak de lusjes even groot als de omliggende steken. Ook breirichting en draadspanning bepalen het resultaat.
Maassteek kan ook midden in een project worden gebruikt, maar in een afgewerkt kledingstuk knippen is onomkeerbaar. Een gelijke toerenverhouding en hetzelfde steekpatroon zijn niet genoeg: ook de breirichting is belangrijk, en een verbinding van bovenkant naar bovenkant kan zich anders gedragen dan een verbinding van bovenkant naar onderkant. Bij boordsteek, kabels, ajour en andere verticale motieven kan een verschuiving van een halve steek of een andere afwijking zichtbaar worden. Test de geplande maasverbinding op een proeflapje voordat je in een afgewerkt kledingstuk knipt.
Overhandse steek
Leg de delen met de goede kanten tegen elkaar en de randen gelijk. Laat een draadeinde over en zet de beginhoeken vast. Steek door beide lagen van achter naar voren en breng de draad over de randen terug naar achteren. Maak de volgende steek iets verderop in dezelfde richting. Ga door met gelijke tussenruimten en voldoende losse lussen. Zet de eindhoek vast en werk de uiteinden weg.
Deze variant geeft een richel aan de binnenkant. Hij kan passen bij verborgen naden, speelgoed en verbonden vierkanten wanneer uiterlijk en rek geschikt zijn.
Test de naad in het gebruikte materiaal als dikte of elasticiteit belangrijk is.
Stiksteek, sterke naden
Leg de delen met de goede kanten tegen elkaar en markeer de naadlijn. Laat een draadeinde over. Breng de naald door beide lagen naar voren bij B, één naaisteeklengte voorbij beginpunt A. Steek in bij A en kom uit bij C, één steeklengte voorbij B. Steek terug in bij B en kom één steeklengte voorbij C uit. Herhaal: terug naar het einde van de vorige steek en verderop weer naar voren. Vul het laatste tussenstuk en werk de draad in de naadtoeslag weg. De afstanden gelden voor naaisteken, niet voor aantallen breisteken.
Stiksteken kunnen een schouder of tashengsel ondersteunen als het patroon dat aangeeft. Sterkte en rek hangen af van breiwerk, garen, steeklengte en spanning. Test de naad voor de bedoelde belasting.
Mouwen inzetten
De lange mouwnaad sluiten
Bij een plat gebreide mouw sluit de lange naad van de manchet tot de oksel de mouw tot een koker. Je verbindt daarbij twee zijranden. Naai rechte stukken met de verticale matrassteek, of gebruik de variant hierboven als de mouw in ribbelsteek is gebreid. Laat de manchetranden en eventuele strepen op elkaar aansluiten. Met deze naad zet je de mouw nog niet aan het lijf vast.
Een gevormde mouwkop in het armsgat zetten
Een gevormde mouwkop inzetten is een andere stap. Langs de ronding komen toerranden, schuine stukken en afgekante steken bij elkaar. Je kunt dus niet overal in hetzelfde ritme toer voor toer naaien.
Volg de patroonmarkeringen op mouwkop en armsgat, ook de punten bij de oksel. Het midden van de mouwkop hoort alleen bij de schoudernaad als de constructie dat aangeeft. Verdeel uitsluitend de extra mouwkoplengte die het patroon bedoelt tussen de markeringen, zonder plooien. Controleer andere maatverschillen vóór het naaien. Pas de matrassteek aan elk randgedeelte aan of gebruik stiksteken volgens het patroon.
Sluitbare steekmarkeerders, klemmetjes of geschikte roestvrije spelden houden de markeringen op hun plaats. Ze corrigeren geen verkeerde maten en garanderen geen rimpelvrije naad. Controleer het ontspannen breiwerk tijdens het naaien.
Bij kledingstukken die in losse, platte delen zijn gebreid, kun je de mouwkoppen vaak na de schoudernaden inzetten, voordat je de mouw- en zijnaden sluit. Modern Daily Knitting laat het verschil zien met het inzetten van een mouw die al tot een koker is gesloten (in het Engels).
Bij een verlaagde schouder kan de afgekante mouwrand tegen de zijrand van het lijf komen. Steek aan de stekenrand midden in een hele V in en midden in de volgende uit. Ga aan de naaldenrand onder het dwarsdraadje tussen de eerste en tweede stekenkolom. Wissel van kant en keer terug naar het vorige uittredepunt. Verdeel naalden en steken volgens de werkelijke aantallen, stekenverhouding en dezelfde naadlengte tussen markeringen; er bestaat geen universele verhouding. Purl Soho toont deze verbinding (in het Engels). Raglannaden volgen hun gevormde randen en eigen montagevolgorde.
Strepen en kleurwerk aan elkaar naaien
Leg bedoelde kleurwisselingen eerst tegenover elkaar. Een klein verschil in naaldenaantal over dezelfde bedoelde lengte kun je soms verdelen door een extra dwarsdraadje mee te nemen aan de kant met meer naalden, tussen de markeringen. Dat herstelt geen verschillend gebreide streepvolgorde en is niet altijd onzichtbaar. Controleer opnieuw als het werk gaat rimpelen.
Bij zelfstrepende garens horen strepen niet altijd exact samen te vallen. Stop dan met exact matchen en kies voor gelijkmatige naadspanning. Strepen die niet helemaal aansluiten zien er beter uit dan een naad die bobbelt.
Tips voor nettere naden
Gebruik een stompe maasnaald. Een scherpe naald splijt garen en prikt door steken in plaats van tussen draadjes te glijden. Het oog moet ruim genoeg zijn voor het garen zonder het te beschadigen.
Gebruik een hanteerbare draadlengte met uiteinden om weg te werken. Een heel lange draad kan slijten bij het doortrekken. Moet je aanhechten, werk de oude en nieuwe uiteinden dan apart weg in de naadtoeslag zonder harde knopen of bobbels.
Bereid de delen voor het naaien voor volgens de wasvoorschriften en met een op het proeflapje geteste methode. Laat ze volledig drogen en vergelijk de ontspannen maten met het patroon. Blocken garandeert niet de juiste maat en neemt de natuurlijke neiging van tricot om te krullen niet weg.
Zet eerst de uiteinden en tussenliggende patroonmarkeringen bij elkaar. Controleer elk gedeelte en verdeel alleen verschillen die de constructie toelaat. Rek een verkeerd bemeten deel niet uit om de randen geforceerd te laten passen.
Even lange randen kunnen bij verschillende naaldverhoudingen verschillende aantallen naalden bevatten. Tel de werkelijke randen en verdeel de aantallen tussen overeenkomstige markeringen. Grote of onverklaarde verschillen vragen om controle van stekenverhouding en breiwerk.
Kies naaigaren op sterkte, dikte, rek, kleurechtheid en passende wasvoorschriften. Projectgaren werkt vaak goed, maar dik of kwetsbaar garen kan beter samengaan met een gladder, dunner alternatief. Dun betekent niet automatisch zwak; test de naad voor het gebruik.
Veelgemaakte fouten
De naadrand is aan de buitenkant zichtbaar. Een gewone matrassteek heeft naadtoeslag aan de verkeerde kant. Controleer de kanten, het naaldpad en een gelijkmatige diepte en spanning. Bij de tricotmethode hierboven werk je tussen de eerste en tweede stekenkolom, niet “één draadje naar binnen”.
De naad golft of plooit. Maak eerst te strakke steken losser en verdeel de draad gelijkmatig. Controleer ook markeringen, aantallen naalden of steken en de methode: te veel stof of een verkeerde verdeling kan eveneens rimpels geven.
De naad gaat open. Het draadeinde is niet vastgezet. Werk het uiteinde in meer dan een richting door de naadtoeslag voordat je knipt.
De delen draaien bij de verbinding. Controleer goede en verkeerde kant, boven- en onderrand en bijbehorende hoeken. Ook ongelijke spanning kan de naad vervormen.
Veelgestelde vragen
Welk garen gebruik je voor naden?
Gebruik projectgaren dat prettig naait of een glad alternatief met passende sterkte, rek, kleur en onderhoud. Dunner garen kan de naad minder dik maken. Probeer het op een proefnaad.
Hoe naai ik boordsteek aan elkaar?
Controleer de kantkolommen en het boordpatroon. Een halve-steeknaad neemt het buitenste been van de rechte kantsteek-V op wanneer twee kantkolommen één moeten worden. Hij loopt niet tussen rechte en averechte kolommen. Sommige randen vragen om een hele steek naadtoeslag.
Kan ik naden helemaal vermijden?
Ja. Kies patronen die in een stuk of in het rond worden gebreid. Top-down truien, bottom-up ronde passen en doorlopende constructies kunnen de meeste naden wegnemen; draadjes wegwerken en andere afwerking blijven nodig. Mutsen en sokken in het rond hebben geen zijnaden. Zoek op “zonder naden” of “in het rond gebreid” als je naden wilt beperken.
Mijn naad plooit. Wat gaat er mis?
Maak eerst te strakke steken losser en verdeel de draad gelijkmatig. Controleer ook markeringen, aantallen naalden of steken en de methode: te veel stof of een verkeerde verdeling kan eveneens rimpels geven.
Werk je draadjes weg voor of na het in elkaar naaien?
Werk de naaddraden weg zodra de spanning klopt. Weef elk uiteinde apart door de naadtoeslag aan de verkeerde kant en verander zo nodig van richting, passend bij het garen. Een los uiteinde alleen in de naad verstoppen zet het niet betrouwbaar vast. Controleer vóór het afknippen.
Kun je een naad uithalen zonder de delen te beschadigen?
Zoek de naaidraad en haal de naad vanaf een uiteinde uit zonder de gebreide draden te beschadigen. Moet je knippen, maak dan eerst alleen de naaidraad vrij. Haal afkanten met drie naalden of maaswerk steek voor steek uit en vang vrijkomende steken op naalden. Pluizig garen kan lastig zonder schade loskomen.